ضرورت تحقق اين هدف آرماني به دو دليل عمده زير است :
1) منافعي كه از طريق اعمال سياستهاي حفاظت خاك وكنترل فرسايش در چهارچوب برنامه هاي آبخيزداري نصيب ما مي شود .چراكه اگر دقت كنيم تداوم حيات و زندگي بر روي كره خاكي (زمين ) بدون وجود خاك ميسر نمي گردد . اين مسئله براي ما انسانها نمود عيني تري دارد .به اين معنا كه غذاي ما از خاك تامين مي گردد . پوشش ما بنوعي وابسته به خاك است و حتي هوايي كه تنفس مي كنيم ريشه در خاك دارد .
2) خساراتي كه در پي عدم توجه به مسئله حفاظت خاك و آبخيزداري دامنگير ما مي شود مثل بروز سيلابهاي ويرانگر _ خشكساليها _ به نابودي رفتن جنگلها و مراتع _ پر شدن مخازن سدها از رسوب _ پايين رفتن سطح آب زير زميني _ خشك شدن آبگيرها و تالابها در انباشت رسوب و كم شدن عمق آب آنها _ آسيب جدي بر محيط زيست انساني و جانوري
امروزه يكي از شاخصه هاي مهم توسعه يافتگي در كشورهاي پيشرفته مسئله حفاظت خاك به معناي اعمش مي باشد .مابه اين مهم نخواهيم رسيد مگر با انجام فعاليتهاي آبخيزداري از طريق حفاظت ازخاك و كنترل فرسايش .

    آبخيزداري در كجا انجام مي پذيرد ؟

     معمولا" آبخيزداري را در حوزه هاي آبخيز انجام مي دهند براي اينكه تعريف ساده اي از حوزه آبخيز داشته باشيم بايد بگوئيم كه حوزه آبخيز محدوده ايست كه تمام هرز آبهاي توليد شده در آن محدوده از طريق بارش باران يا ذوب برف وارد يك رودخانه يا يك آبراهه اصلي شده و نهايتا" از طريق خروجي حوزه از محدوده حوزه آبخيز خارج مي گردد . اگر در حوزه آبخيز برنامه هاي آبخيزداري اجرا گردد مقدار آبي كه از حوزه خارج مي گردد قابل توجه نخواهد بود ولي اگر برنامه اي براي به دام انداختن هرز آبهاي توليدي نداشته باشيم براحتي از دسترس خارج مي گردد .
     در استان گيلان 52 حوزه آبخيز كوچك و بزرگ داريم كه باستثناي سفيد رود، بزرگترين حوزه داخلي استان پلرود (واقع در شهرستانهاي املش – رودسر – سياهكل ) وكوچكترينش بلحاظ وسعت اوستا قاسم محله در شهرستان تالش مي باشد . در حوزه هاي آبخيز استان باستثناي شهرستان رودبار (كه شرايط ويژه و خاص خودرا دارد) سه بخش عمده با سه تيپ كاربري اراضي مشاهده ميگردد . دربخش پايين دست حوزه هاي آبخيزكاربري كشاورزي (معمولا" برنج و چاي ) راداريم . در بخش مياني كاربري از نوع جنگل را شاهديم و در بخشهاي بالايي حوزه هاي آبخيز كاربري مرتعي را داريم . بيشترين توجه آبخيزداري در استان گيلان معطوف به بخشهاي مرتعي استان مي باشد كه در بعضي از حوزه ها بلحاظ فرسايش خاك واقعا" در وضعيت  بحراني تا شديدا" قرار گرفته است . چنين حوزه هايي را ما در شهرستان تالش – رضوانشهر – ماسال و شاندرمن – فومن – املش – سياهكل  و رودسر بعينه شاهديم .(البته حدود 70 درصد از مساحت شهرستان رودبار چنين وضعيتي را دارا مي باشد ) .
علت فرسايش خاك در اراضي مرتعي متعدد مي باشد كه بطور اجمالي عبارتند از : شيب تند اراضي _ فقر پوشش گياهي (از نوع مرتعي ) – نا متعادلي ظرفيت دام درمراتع – رعايت نكردن زمان چراي دام در مرتع .با اين توضيح ملاحظه مي گردد كه توجه ويژه اي را طلب مي نمايد . در بخشهاي جنگلي و اراضي پايين دست (جلگه اي ) شدت فرسايش خاك بمراتب كمتر بوده وبرهمين اساس نيز كمتر نيازمند اعمال برنامه هاي آبخيزداري به معناي اخصش مي باشد . اما آنچه كه در اين مناطق مهم است مديريت بر اين عرصه ها مي باشد تا نگذاريم وضعيتي مشابه وضعيت مراتع مان پيدا كنند .

   با چه روش يا روشهايي آبخيزداري به اهداف خود ميرسد ؟

    آبخيزداري قبل از اينكه دست به كار اجرايي در حوزه هاي آبخيز بزند ابتدائا"مطالعاتي را در سطح مورد نظر از آبخيزداري انجام مي دهد . در اين مطالعه كه نهايتا" بصورت كتابچه هايي مركب از 9 آيتم مطالعاتي با عناوين خاك شناسي _ زمين شناسي _ پوشش گياهي _ هيدرولوژي _ فرسايش و رسوب _ فيزيوگرافي _ اقتصادي اجتماعي _اقليم و سنتز وتلفيق تقديم مديريت آبخيزداري مي گردد مناطق قابل كار با برنامه هاي آبخيزداري و با روشهاي خاص خودش پيش بيني مي شود كه در كل از موارد ي كه ذيلا" خواهد آمد فراتر نميرود :
1- اجراي روشها ي بيولوژيكي ( مثل بذر كاري – كپه كاري- علوفه كاري- نهالكاري و بذر پاشي ) بمنظور كنترل سرعت حركت روانابهاي ناشي از بارندگي ها بعبارتي كنترل سيل – حفاظت از خاك – نفوذ آب به داخل زمين – تقويت پوشش گياهي و ....
2- انجام پروژه هاي مكانيكي يا مهندسي ( احداث انواع واقسام سدهاي سبك وسنگين مثل سد گابيوني – سد خشكه چين – سد سبك ساخته شده ازچوب ني  وحتي سيم هاي طوري  سدبتني  سنگي ملاتي و ...) با هدف كنترل سيل و رسوب – تقويت سفره هاي آب زير زميني – اصلاح پروفيل طولي آبراهه بلحاظ شيبي كه دارد.
3- اجراي پروژه هاي بيو مكانيكي مثل تراسبدي _ بانكت زدن _ كنتور فارو _و...
4- توصيه هاي مديريتي مثلا" شخم در راستاي عمود برجهت شيب – اجراي دقيق زمانبندي برنامه تعليف واحدهاي دامي _ برپايي كلاسهاي آموزشي ترويجي _ حمايت و هدايت درراستاي تشكيل تعاونيهاي آبخيزداري و ...

     البته مديريت آبخيزداري براي اجراي بعضي از پروژه ها بطور ويژه برنامه هاي مطالعاتي و اجرايي دارد مثلا" براي احداث سدهاي خاكي  به جهت مبارزه با خشكسالي از طريق جمع آوري آبهاي سطحي و يا بمنظور كنترل زمين لغزش (رانش زمين ) در بخشهايي از اراضي دامنه اي كه دچار لغزش گرديده است   .    
                       با تشكر :  محمد باقررفعتي – 11/11/86
از كارشناسان آبخيزداري و مسئول اداره ارزيابي واطلاعات جغرافيايي